Ukryta Dekada. Polska sztuka wideo 1985-95

- Wystawy

- Publikacja (4 DVD + książka)

- Kolekcja – archiwum dostępne w Czytelni Mediów WRO

Kurator projektu: Piotr Krajewski

Ukryta Dekada to długofalowy projekt badawczy, edytorski i wystawienniczy poświęcony historii polskiej sztuki wideo, którego podstawę stanowi zgromadzenie i opracowanie reprezentatywnej, ciągle uzupełnianej, kolekcji prac powstałych w latach 1985 – 1995, stworzonych przy użyciu wideo i/lub pierwszych technik cyfrowych. Do tej pory udało się zgromadzić i zarchiwizować ok. 400 materiałów wideo, są to zarówno samodzielne prace, jak różnorodne zapisy i  dokumentacje, materiały robocze, wreszcie nieukończone fragmenty i  destrukty.

Dekada to w polskiej sztuce szczególna, pełna przemian społecznych, politycznych i cywilizacyjnych. Prowadzi od kontestacji rzeczywistości, zastygłej po stanie wojennym, do wyłonienia się sceny artystycznej w kształcie zapowiadającym jej obecny charakter. Rozpoczyna się indywidualnymi poszukiwaniami garstki twórców, którzy sięgnęli po względnie nowe medium; rozproszonych, działających poza ówczesnymi instytucjami sztuki, a kończy uznaniem twórczości wideo za istotną dziedzinę świata sztuk pięknych i zajęciem przez nią wyeksponowanej pozycji w sztuce współczesnej.

Jest to dekada niezwykłego rozwoju, obrazy stworzone w połowie lat 80., techniką elektroniczną bardzo wówczas niedoskonałą, pełną specyficznych zakłóceń, oddalają tę epokę w czasy wizualnie prehistoryczne. Paradoksalnie ta niedoskonałość techniczna przynosi zaskakująco celną obrazową reprezentację owej epoki, jej krępującą anachroniczność, namiastkowy, budzący ogólny sprzeciw charakter. To swoiste zahibernowanie epoki po stanie wojennym, jej cywilizacyjne wycofanie zapis wideo oddaje jeszcze ostrzej niż ówczesna fotografia. Znajduje to zaskakujący wizualny wyraz w prezentowanych na wystawie pracach z lat 80., w których awangardowe praktyki artystów mieszają się z wyraźnie zacofaną codziennością. Z tej estetyki wyłamują się realizacje powstałe bliżej połowy lat 90., zapowiadające współczesny charakter nowych mediów.

Znaczna część z nich jest udostępniana w czytelni mediów Centrum Sztuki WRO, gdzie tworzą obszerną, choć ciągle jeszcze niepełną, kolekcję i bazę informacji obejmującej ten pionierski okresie sztuki medialnej w Polsce. Ich zadaniem jest służyć dalszemu poznaniu i opracowywaniu dziejów sztuki najnowszej w Polsce. Kolekcja ta także przedmiotem działań kuratorskich, których efektem są zarówno wystawy (w Muzeum Narodowym we Wrocławiu oraz krakowskim Bunkrze Sztuki), jak i przekrojowa publikacja, mające na celu wydobycie ze swoistego ukrycia ten przełomowy dla kształtowania się dzisiejszej sztuki okres.

Kuratorzy z WRO wykonali niezwykle czujną pracę – spośród 400 materiałów, filmów, spontanicznych zapisów, często jedynie fragmentów wideo, które zgromadzili, wybrali blisko 70 filmów i złożyli z nich pełnokrwisty, artystyczny i insajderski obraz epoki. – “Dziennik”

70 filmów wideo, które wstrząsnęły dekadą. Warto wrócić do tamtej epoki, kiedy film był jeszcze odkryciem. – “Gazeta Wyborcza”

Sztuka wideo rządzi! Dlatego „Ukryta dekada” to ważny projekt – kawał historii polskiej sztuki. – “Newsweek Polska”